Apple ve Iphone Ekran Tercihi

Tüketici elektroniği sektöründe çalışan, görevi doğru ürünü piyasaya sunmak olan birinin Apple'a ve özellikle Steve Jobs'a hayran olmaması mümkün değil. Her ikisi de yaptıklarıyla bütün sektörü değiştirmiştir. Jobs, hiç kimsenin yapamayacağı kadar mükemmeli ve herkesin sahip olmak isteyeceği özel ürünler geliştirmek istiyordu. Yeterince iyi olmayan bir ürünü beğenmez, üzerinde ne kadar emek ve para harcanırsa harcansın kolayca vazgeçebilirdi. Zaten çalışanlarına uyguladığı baskı ve yenilikçiliğinin temeli de bu beğenmediğini kabul etmeme özelliğine dayanıyordu. Doğal olarak Jobs'un tarzı çok çeşitli ürünlerden ziyade; az sayıda ve farklı ürünler ortaya çıkartıyordu. Jobs'un beğenisi genelde insanların beğenisiyle örtüşürdü, ama örtüşmediği durumlarda Jobs'un esnek davrandığı da olurdu.  Dik başlı ve ısrarcı olsa da sabit fikirli değildi. Pazarın ve müşterilerinin isteklerine göre de ürünleri zamanla çeşitlendirirdi. Jobs zamanında kendisi sadece tek model ürün kullansa da Apple, 4 farklı Ipod modeli, 2 farklı Macbook modelinde 4 farklı ekran, 2 farklı iMac sunuyordu. Steve Jobs, ölümünden sonra kendi ürün felsefesinin devam edebileceğini ve Apple'ın gelişerek varlığını sürdürebileceğine inanıyordu. Fakat gelişmeler Jobs'un bu inancının gerçekleşmediğini gösteriyor.

iOS 6 güncellemesindeki Google haritaların yerini alan yeni harita uygulamasının başarısızlığı gidişata dair önemli bir göstergeydi. Bu başarısızlık, Jobs'un Apple'ında olmazdı ama çok kritik bir hata değildi. Asıl kritik hata, Iphone 5'te ekran boyutu ve çözünürlüğü ile ilgiliydi. Iphone, ilk çıktığında nerdeyse en büyük telefonlardan bir tanesi iken 2012 yılında artık en küçük akıllı telefonlardan bir tanesi olmuştu. Çünkü müşteri beklentileri değişti, artık insanlar bu gelişmiş cihazları telefondan daha çok bir bilgisayar gibi kullanıyorlar. Oyun oynuyor, ofis programları kullanıyor, internette dolaşıyor ve daha birçok işlem yapıyorlar. Bütün bu işlemler de daha büyük ekranda daha kolay yapılıyor. Ayrıca daha büyük ekran, telefonu kalınlaştırmadan daha büyük pil ve buna bağlı olarak daha uzun kullanım süresi sunabilme olanağı sağlıyor. Iphone kullanıcılarının ise temel sıkıntılarından bir tanesi kısa pil kullanım süresidir. Apple, iki temel ihtiyacı iPhone'un ekranını genişleterek çözebilirdi.

Diğer taraftan büyük telefon kullanmayı sevmeyen, mevcut boyutu beğenenler de var. Daha büyük ekran, daha ağır, daha zor taşınabilen bir telefon anlamına da geliyor. Ayrıca daha büyük ekran maliyeti de arttırıyor. Apple, bu çelişki durumunu iki farklı telefon sunarak çözebilirdi; biri daha ucuz ve mevcut ekran boyutunda diğeri ise daha pahalı, daha büyük ekranlı iki farklı Iphone.

Fakat Apple daha farklı bir karar alarak ürünü çeşitlendirmek yerine, ekranı genişletmeden sadece uzattı. Apple'ın Iphone 5 sunumunda, baş tasarımcı Jonathan Ive, ekranı genişletmeme sebebini, Iphone'u tek elle kullanırken bir kişinin başparmağıyla ekranın üst köşesinden, çapraz alt köseye ulaşması olarak gerekçelendiriyordu.  Bu ergonomik sorun, genişletmenin sağlayacağı faydalar yanında vazgeçilemeyecek kadar önemli miydi? Tercih müşteriye bırakılamaz mıydı? Iphone 5'ten bir yıl sonra Apple, iphone'u çeşitlendirme yoluna gitti ve benim bildiğim kadarıyla ilk defa maliyet düşürme kaygısı ile kaliteden (metal kasadan plastiğe geçiş) vazgeçerek Iphone 5c'yi çıkardı. 5s ve 5c'de ekran boyutu yine genişletilmedi. Bence iki karar da Jobs'un felsefesine aykırıydı. Tasarım ve maliyet kaygılarıyla müşterilerin memnuniyetini arttıracak çeşitlendirme yapılamadı.

Zaman Ive ve Apple'ın ekran seçimini haksız çıkarıyor. Bugün Apple'ın ana rakiplerinin hepsinin en çok satan modelleri Iphone'dan daha geniş ürünler. Bu ürünlerdeki müşteri memnuniyeti en azından ekran konusunda çok yüksektir. Daha önemlisi Apple yıllardır ürünlerinin donanımını ve yazılımını kendisi geliştirdiği için daha verimli ve az enerji tüketen cihazlar yapabiliyor ve nerdeyse tüm taşınabilir ürünlerde en iyi kullanım süresini sunan firma olabiliyordu. Ama Apple, en önemli ürününde, Iphone'da bu özelliğini kaybetti. Bugün Iphone birçok ana rakibinden daha kısa kullanım süresi sunan bir telefondur. Sebebi de verimlilik değil, küçük ekran ve pildir. Iphone ile aynı yapı üzerine kurulu olan Ipad ise hala tablet piyasasının en iyi kullanım süresini sunan tabletidir. Öyle ki aynı ekran boyutu ve incelikteki rakiplerine kullanım süresinde %50'ye varan fark atabiliyor.

Jobs'un felsefesinden uzaklaşıp, Ive’in felsefesinden giden Apple, kanımca bu yıl umduğunu bulamayacak ve Iphone ciddi pazar payı kaybetmeye devam edecek. Pazar talebine karşı çıkamayarak yakın bir gelecekte, belki Iphone 6'da, ekran boyutunu genişletecek. Asıl sorun Apple yönetimi ve baş tasarımcısı Ive başarısızlığı kabul edip, geri adım atma anlamına gelecek bu kararı alabilecek cesareti gösterebilecekler mi? Nasıl tepki verecekler? Bir sonraki yazımda belirteceğim, iOS7 tasarıma gelen eleştirileri dikkate alacak olursak Apple için geleceğin çalkantılı olacağını söyleyebilirim.